Atamaya Esas Başarı Puanı Nedir? Gerçekten Adil Mi?
Herkesin kafasında bir soru var: Atamaya esas başarı puanı ne demek? Herkesin birbirini geçmeye çalıştığı, “şu kadar yıl deneyimim var, bu kadar puanım var” diye dövüştüğü bir ortamda, bu başarı puanını anlamak, kolay bir iş değil. Ama gerçek şu ki, “başarı” diye bir şey var mı gerçekten? Ya da daha doğrusu, başarıyı nasıl ölçebiliriz? Tüm bu soruların arkasında, devlet atamalarında kullanılan “Atamaya esas başarı puanı” kavramı duruyor.
Gel, bu kavramı biraz tartışalım. Şahsen, en basit tabiriyle, bu sistemin ne kadar adil olduğunu sorgulamak gerektiğini düşünüyorum. Yani, gerçekten de başarıyı ölçüyor mu? Hadi, biraz eleştirel bir gözle bakalım.
Atamaya Esas Başarı Puanı Nedir?
Başarı puanı, genelde bir kamu kurumuna yerleşmek için başvuranların elde ettikleri sınav sonuçları ve diğer kriterlerin belirli bir formüle göre hesaplanmasıyla oluşturuluyor. Yani, tek başına bir sınavdan alınan puan, yalnızca başarıyı değil, bir dizi faktörü hesaba katarak “atamaya esas başarı puanı” halini alıyor. Bu puan, kamu görevlisi olabilmenin anahtarı gibi bir şey. Ne kadar yüksek puan alırsan, o kadar “şanslısın”.
Bu işin aslında güzel bir tarafı var. En azından başarı, sadece sınavla ölçülüyor, diyebiliriz. Ama işte, asıl mesele burada başlıyor. Başarı dediğimiz şey, acaba sadece sınavla mı ölçülmeli? Yoksa başka kriterler de devreye girmeli mi? Mesela, deneyim, yetenekler veya kişisel beceriler?
Güçlü Yönleri: Belirli Bir Standart Oluşturuyor
Bunun en sevdiğim tarafı, bir tür objektiflik sağlaması. Sonuçta, sınavı geçmek veya yüksek puan almak, herkesin ulaşabileceği bir hedef. Kendini belli bir alanda gösterme fırsatın var ve eğer bu başarıyı elde edersen, o zaman atanman da mümkün. Bu anlamda, sınav puanı ve atamaya esas başarı puanı, herkesin eşit şartlar altında yarışabileceği bir alan yaratıyor. Yani, bazen çok başka kriterlerin (ailevi bağlar, torpil gibi) işin içine girdiği durumlarla karşılaştığımızda, bu başarı puanı adaletli bir sistem gibi duruyor.
Bunun dışında, atama ve işe alım süreçleri genelde karışık ve çeşitli tartışmalara açık olabiliyor. Ama başarı puanı, bir nevi karmaşık bir süreci kolaylaştırıyor ve şeffaflık sağlıyor. Herkes ne kadar puan almış, hangi kriterlere göre hesaplanmış, bunları görmek mümkün. Bu, her ne kadar ideal olmasa da, bir nebze adalet sağlıyor gibi.
Zayıf Yönleri: Hangi Başarıyı Ölçüyorsun?
Burada işin aslında biraz tuhaf bir tarafı var. Çünkü başarı dediğimiz şey sadece sınav puanından mı ibaret? Atamaya esas başarı puanı, genellikle sadece yazılı sınav ve bir takım diploma notlarıyla hesaplanıyor. Peki ya pratik yetenekler? Bir insanın gerçekten bir işe ne kadar uygun olduğu sadece sınav sonucu ile ölçülebilir mi?
Bir örnek üzerinden gidelim: Diyelim ki iki kişi aynı puanı aldı. Birisi gerçekten işini çok severek yapacak, sürekli gelişen ve öğrenen bir insan, diğeriyse sadece sınavı geçip “ya bu da neymiş” diyerek işin içinde olacak. Sınav puanları eşit olsa bile, işin sonunda hangisinin daha verimli olacağı konusunda kimse garanti veremez. Başarıyı ölçerken bu gibi nitelikleri göz ardı etmek, bence büyük bir eksiklik.
Ayrıca, atamaya esas başarı puanı sisteminin, pratik hayatla pek de uyumlu olmadığını düşündüğüm bir başka yönü de var. Sadece sınav üzerinden ilerlemek, bazı kişiler için çok daha avantajlı olabiliyor. Çünkü sınavın belirli bir yapısı ve zorluk seviyesi var. Bazı insanlar bu tür sınavlara çok iyi hazırlanabilirken, bazıları pratikte daha başarılı olabiliyor, ancak sınavda düşük puan alabiliyor. Peki, o zaman başarılı olan kim? Bence burada bir adaletsizlik var.
“Başarı”yı Kim Tanımlar?
Evet, belki sınavda yüksek puan almak başarıdır, ama bu başarı herkese aynı şekilde tanımlanabilir mi? Kimse sınavın sonunda elinde bir sertifika ya da ödül almıyor. Gerçekten önemli olan, işin sonunda işinize ne kadar katkı sağladığınız ve bu katkı ne kadar verimli bir şekilde gerçekleştiği. Başarı dediğimiz şeyin bu kadar dar bir alanda değerlendirilmesi bence büyük bir soru işareti.
Sonuçta, bir kamu kurumuna yerleşmek için başarı puanını geçmek, tek başına kişinin ne kadar yetenekli olduğunu göstermez. Belki de en önemli soru şu: Gerçek başarı, sadece sınavla mı ölçülür?
Sonuç: Dönüşüm İçin Neler Yapılabilir?
Atamaya esas başarı puanı, aslında bir sistemin parçası olsa da, ben bu sistemin tamamen eksik olduğunu düşünüyorum. Yüksek puan almak tabii ki önemlidir, ama bu, gerçek başarıyı yansıtıyor mu? Ya da daha önemli bir soru: Başarıyı sadece sınavla ölçmek ne kadar doğru?
Evet, başarı puanının objektif olması önemli. Ama bir insanın gerçekten hangi işe uygun olduğunu anlamanın daha derin yolları olmalı. O yüzden bu sisteme biraz daha esneklik ve çoğulculuk getirmek gerek. Belki de bir insanın iş hayatındaki başarı potansiyelini değerlendirebilecek daha fazla araç olmalı. Çünkü iş dünyasında bir insanın tek ölçütü sınavdan aldığı puan olamaz.